پورتال مركز اطلاع رساني وروابط عمومي
کدمطلب: mrqxG3DS     تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۴/۲۰ ۱۴:۳۴:۱۱      تعداد بازديد اين صفحه:  ۳۸۰۰

جستاري در باز تعريف و طراحي مجدد عملكرد تابستانه مدارس

سعيد ربوشه / راحله محمدي

اگرچه فصل تابستان با مفاهيم فراغت، تعطيلي، استراحت و ... قرابت معنايي يافته است اما بيانيه ماموريت سند تحول بنيادين آموزش و پرورش با اين مضمون كه «يكي از مهم ترين وظايف آموزش و پرورش مهيا نمودن زمينه دستيابي دانش آموزان به مراتبي از حيات طيبه در ابعاد فردي، خانوادگي، اجتماعي و جهاني به صورت نظام مند، همگاني و الزامي در ساختاري كارآمد  واثر بخش مي باشد.» تداوم و استمرار فرايند تربيت در طي سال، حتي فصل تابستان را خاطر نشان مي سازد. مؤيد اين مهم، كلام شهيد رجايي به عنوان سندي گرانسنگ است كه مدرسه تعطيل مي شود اما تربيت تعطيل نمي شود .

طبق تعريف مباني نظري تحول بنيادين در نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي جمهوري اسلامي ايران «تربيت» عبارت است از : فرايند تعالي جويانه ، تعاملي ، تدريجي ، زمينه ساز تكوين و تعالي پيوسته هويت متربيان ، به صورتي يكپارچه و مبتني بر نظام معيار اسلامي ، به منظور هدايت ايشان در مسير آماده شدن جهت تحقق آگاهانه واختياري مراتب حيات طيبه در دهمه ابعاد (ص 139).

مبتني بر اين تعريف و نظريات دانشمندان علوم انساني به ويژه بحث فلسفي حركت جوهري ملاصدرا ، «تربيت» مقدس است و وجه افتراق انسان با بقيه مخلوقات در اين است كه انسان به واسطه تربيت اوج گرفته و اعتلا پيدا مي كند و از جميع جمادات و نباتات و حتي ملائك مقرب درگاه خدا در حركت رو به تعالي و رشد مستمر از بدو تولد تا لحظه ترك دنيا پيشي و فزوني دارد . اين مطلب گواه آن است كه «تربيت »، يك جريان و فرايند است. مقطعي و آني نيست. گسست و انفصال ندارد. مشمول مرزبندي و زمان بندي نيست. لذا بازه زماني تعطيلات تابستاني، نبايد وجه انقطاع و فاصله درفرايند مهم تربيت ايجاد نمايد. همواره ماموريت آموزش و پرورش و مدرسه تربيت و رعايت تداوم و استمرار آن حتي در فصل تابستان است درانجام بهينه اين وظيفه، تغييرنگاه ، بازتعريف فصل تابستان ، ايجاد تحولات زير بنايي در تابستان،‌ حركت از وظيفه گرايي به سوي فرايند مداري و حذف رخدادهاي كهنه و تكراري در عملكرد تابستاني مدارس داراي اهميت مي باشد . در اين راستا بازانديشي در چگونگي گذران فصل تابستان مدارس با خلق ايده هاي نو براساس نيازهاي فعلي دانش آموزان براي دستيابي به پيشرفتي شگفت درارتقا كيفيت اوقات فراغت دانش آموزان و با هدف ترميم و بهسازي شرايط موجود، امري ضروري و مورد مداقه در مدرسه مي باشد .

در اين رهگذر، هدف گذاري، فقط معطوف به ايجاد پايگاه هاي تابستاني در مدارس نيست. تشكيل پايگاه هاي تابستاني اگر چه مثمر ثمر و واجد ارزش است اما كافي و جامع نيست. از منظري شايد محدوديت و حتي انحراف از هدف باشد. اگرچه همه چيز رادگر بار بارويكردي جديد و تحول گرا، از نو آغاز كردن، باز تعريف مناسبي از تابستان و اقدامات موثر و ارزشمند در بستر« تكريم ارباب رجوع و اوليا» ، «پيشبرد دقيق امورثبت نام براساس «ضوابط تعيين شده» ، «ياري رساني به دانش آموزان نيازمند به توجه بيشتر در تقويت امور درسي و اخلاقي» ، اجراي منطقي بحث هدايت تحصيلي» ، «تقويت بنيه علمي معلمان» ، «برگزاري جلسات آموزش خانواده در تابستان » ، » راه اندازي پروژه هاي اردويي » ،  « تدوين برنامه سالانه » ، «كشف راهكارهاي عملياتي پيشگيري ازآسيب هاي اجتماعي » ، « تجهيز ، نوسازي و شاداب سازي فضاي مدرسه » ، « ساماندهي متوازن نيروي انساني» ، « طراحي برنامه مفرح و وزين بازگشايي مدرسه با حضور فعال دانش آموزان» ، «ايجاد زمينه فعاليت هاي پژوهشي معلمان» و ... مي باشد اما مهم ترين رسالت مدرسه در باز تعريف فصل تابستان ارائه راهكاري موثر درعدم جدايي دانش آموزان از مدرسه در فصل تعطيلي مدرسه است. زماني كه به زعم مدرسه و خارج از محيط مدرسه ، معلوم نيست دانش آموز چه مي بيند ؟ چه مي شنود ؟ چه مي گويد و كجا مي رود !! همه اين مسائل به مدرسه به عنوان مرجعيت فرهنگي مربوط است . چه بايد كردن ؟ چه برنامه اي داشتن ؟ چگونه نظارت و راهبردي نمودن ؟!... جمع بسيط پروژه اي تفكر مدارانه مبتني بر خرد جمعي در مدرسه با عنوان « باز تعريف تابستانه ها » است كه بايد نسبت به آن، ژرف انديشي ، برنامه ريزي و تصميم گيري شود. حاكميت اين نگاه ، مدرسه را از وظيفه مداري به فرايند مداري سوق مي دهد و در بستر اين رخداد شايسته و تحول گرا ، رهايي از تله هاي سخت افزاري و اداري و توسعه سازوار ساختارهاي نرم افزاري با واكاوي ابعاد ذهني ، نگرشي ، عاطفي و آموزشي دانش آموزان شكل مي گيرد .

در مباني نظري تحول بنيادين ( ص 168) از حاكميت، رسانه، محافل اجتماعي، نهادها، سازمان‌هاي غيردولتي وخانواده به عنوان عوامل سهيم در تربيت نام برده شده است. از اين ميان سهم خانواده در فرايند تربيت بسيار چشمگير و حائز اهميت است. خانواده نه تنها در پشتيباني و اجراي طرحهاي تربيتي بلكه در سياست گذاري ، برنامه ريزي و به خصوص ارزشيابي از برنامه هاي مدرسه دخيل و نقش آفرين است . همچنين نظر به تلازم حق با تكليف درا مر تربيت ، مشاركت والدين در فرايند تربيت هم حق و هم تكليف است .(ص 177)

به همين سبب آماده سازي خانواده از لحاظ فكري و انگيزشي و ايجاد فضاي گفتمان با اوليا در گستره ي ارتباط آگاهانه، تعامل، وفاق و همسويي آرا و عقايد، راهكاري سازنده و ارزشمند در بازمهندسي فصل تابستان است.مشاركت  مدرسه و خانواده همان حلقه اتصال در زنجيره ساحت هاي شش گانه تربيتي مطروحه در سند تحول بنيادين آموزش و پرورش است كه در عرصه توافق با خانواده جهت برنامه ريزي و پركردن اوقات فراغت دانش آموزان، به پيوستاري محكم و اثر گذار بدل مي شود. روشنگري اوليا و جامعه نسبت به پيامدهاي انقطاع تابستانه فرايند تربيت و دوري دانش آموزان از مدرسه، نقطه عطف طراحي مجدد تابستان در مدارس مي باشد .

اگر چه اين راهكار، اقدامي حداقل بوده و تا نقطه مطلوب فاصله بسيار است اما همين حداقل، اولين، كاربردي ترين و بهترين عمليات در تبديل مدرسه به مدرسه صالح كيفي براساس كفايت و شايستگي دانش آموزان و معلمان و مورد رضايت اوليا و تامين سطح خواسته هاي معقول آنان است. پشتيباني، همياري، همراهي، اهتمام، معاضدت و تلاش 3 ماهه خانواده ها در فصل تابستان عامل تكوين پايمردي 9 ماهه مدرسه درجريان تربيت است .

البته اين ضرورت، به معناي حضور فيزيكي و مستمر دانش آموزان و اوليا طي سه ماه تابستان در مدرسه نيست بلكه هدف توافق مدرسه وخانواده بر سر استمرار تربيت متربي است .

در منشور باز تعريف تابستان گنجاندن علائق و خواستني هاي دانش آموزان كه طي سال تحصيلي در برنامه رسمي مدرسه نيامده است نقطه عزيمت به كالبد بالنده ي بهبود، بهسازي و كيفيت بخشي به فرايند فزاينده ي تربيت است . باز تعريف تابستان به مثابه ايجاد موقعيت و پيوست تربيتي است كه اگر به اين مهم توجه نشود مطالبات و پديده هايي نامعلوم در شروع سال تحصيلي گريبان گير مدرسه خواهد شد . مصاحبه ، راه اندازي فضاي گفتگوي صميمي و سرشار از اعتماد با دانش آموزان ، نفر به نفر در موعد ثبت نام تدبيري سنجيده است كه شناخت دانش آموز و رفع موانع تربيتي  را در پي داشته و روند كسب شايستگي هاي فردي و جمعي دانش آموزان را تسهيل مي نمايد .

طراحي مجدد تابستان يك رويكرد معنادار و فرصتي مغتنم درتعالي بخشي به هويت دانش آموزان، توسعه و بهبود مولفه هاي دخيل در تربيت، زمينه سازي ارتقا فرهنگ، هنجارها و رويه ها در مدرسه، اعتبار بخشي به فرايند يادگيري مادام العمر، بسط و تعميق و آموزش مهارت هاي زندگي، ممارست در تحقق بخشي عيني به ارزش هاي اخلاقي مدرسه و خاستگاه رشد و شكوفايي ذوق، انديشه، استعداد و علائق دانش آموزان درتبديل مدرسه به مدرسه صالح كيفي است. اين رويداد فاخر تربيتي به همت دست اندركاران عرصه تعليم و تربيت،‌ مسئولان، مديران مدارس، معلمان و خانواده ها با انتخاب مسير معقولانه و مدبرانه و با هدف و چشم اندازي شفاف و حركتي جمعي و همسو به سمت مقصد واحد، به منصه ظهور خواهد رسيد .

سعيد ربوشه - دكتراي فلسفه تعليم وتربيت . استاد دانشگاه فرهنگيان . مدير آموزش و پرورش منطقه 9 شهرتهران

راحله محمدي -كارشناس ارشد مديريت آموزشي                                     

دیدگاه‌های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط آموزش و پرورش در سایت منتشر خواهد شد «پیام‌هایی که شامل تهمت یا افترا باشدمنتشر نخواهد شد» پیام‌هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد، منتشر نخواهد شد
آخرین اخبار
اخبار برگزیده
دیدگاه